T

About this Dictionary (the fourth edition) 
Glossary of neologisms 
Key to Abbreviations and Symbols 

English: a - b - c - d - e - f - g - h - i - j - k - l - m - n - o - p - q - r - s - t - u - v - w - y - z -

Latin: a - b - c - d - e - f - g - h - i - j - k - l - m - n - o - p - r - s - t - v - w - x - z -

Esperanto: a - b - c - ĉ - d - e - f - g - ĝ - h - i - j - ĵ - k - l - m - n - o - p - r - s - ŝ - t - u - v - z -

TAB  - TVA, Totalizatora Vetada Agentejo - registara agentejo por vetado pri ĉevalkurado, ktp-> bookie [Totalisator Agency Board]
Tahiti  - Tahitio - ĉefinsulo de la Polinezia Societ-Insularo, ĉefurbo Papeeto 17º32'S, 149º33'W
Tahitian Islands  - Societ-Insularo - polinezia insularo en Pacifiko, ĉefinsulo Tahitio [ne: la Societoj]
Papeete  - Papeeto - ĉefurbo
taiaha  Ma  - militbastono - ornamita bastono, longa je 1500 mm, pinto ĉe unu ekstremaĵo kaj klabo ĉe la alia, por proksima batalado
tailer; tailor  fiŝ  - pomatomo* - Pomatomus salatrix - mara fiŝo, kiu eniras dolĉakvon [SA: elf, US: bluefish]
takahe  bir  - takaheo* - Porphyrio mantelli - senflugiva Novzelanda galina birdo, kiu malaperis en 1898 kaj retroviĝis en 1948
tally clerk 
  1. - kargokontrolisto
  2. - nombristo
Tamaki-Makau-Rau  Ma  - Aŭklando - originala nomo de tiu loko [Ma: Cent-Karula Tamaki] -> Auckland
Tangaroa  Ma  - Neptuno - Polinezia dio de la maro kaj oceano
tangata whenua  Ma  - indiĝena gento - loka tribo [Ma: homoj de la tero]
tangi  Ma  - Maoria funebro - solena lamentado, ceremonio, kaj festo por la mortintoj ĉe Maoria funeralo [Ma: plori]
taniwha  Ma 
  1. - akvomonstro - Maoria mita monstro, kiu loĝas en profunda akvo precipe en danĝeraj lokoj
  2.  fig  - potenculo
tank  - cisterno
tanker  - cisternŝipo - por petrolo
milk tanker  - cisternokamiono - por lakto
tanksinker  - lagetfosisto - kiu elkavigas por digo kaj lago
tapu  Ma  - respektenda - grava Polinezia religia koncepto: maltuŝenda, honorinda, malpermesata, sankta; etimo de la Esperanta vorto tabua
taranaki gate  NZ  - dratpordo - improviza aŭ elementa pordo por barilo sur bieno, farita el drato kaj stangoj, ofte el pikdrato por malhelpi la brutojn [Monto Taranaki alta je 2518 m]
tarboy  - gudrulo - helpanto en ŝaftondejo, kiu metas gudron aŭ medikamenton sur vunditan ŝafon
taro  veg  - taro - Colocasia esculenta - manĝebla radiko de kolokasio [Me: Po: taro]
tarsealed road  - makadama vojo [John McAdam 1756-1836 inĝeniero]
tarua  veg  - ksantosomo - Xanthosoma sagittifolium - manĝebla rizomo simila al batato [Me: tarua] -> kumara
Tasman Sea  - Tasmana Maro - la maro inter Aŭstralio kaj Nov-Zelando, larĝa je dumil kilometroj-> ditch
Tasmania  - Tasmanio - insula ŝtato de Aŭstralio, ĉefurbo Hobarto 42º54'S, 147º18'E [Abel Tasman 1603-1659 Nederlanda navigisto]
Tasmanian  - tasmania
Tasmanian devil  ani  - sarkofilo+ - Sarcophilus harrisii - feroca karnmanĝanta marsupiulo
Tasmanian tiger; Tasmanian wolf  - tilacino* - Thylacinus cynocephalus - rarega stria lupsimila marsupiulo
Taswegian  - Tasmaniano - ŝerca nomo [Tas-manian Glas-wegian]
tawny frogmouth -> frogmouth
taxable income  - impostebla enspezo
taxi  - taksio
taxi truck  - luebla kamiono - kun ŝoforo same kiel taksio
Te Ika A Maui  Ma  - Nord-Insulo - Maui estis legenda Polinezia magia esploristo [Ma: La Fiŝo De Maui] -> The North Island
Te Reo  Ma  - Maoria lingvo [dua oficiala lingvo en Nov-Zelando]
Te Wai Pounamu  Ma  - Sud-Insulo - tie oni trovis jadon en Rivero - Arahura  [Ma: La Jada Akvo] -> The South Island
tea 
  1. - teo
  2. - posttagmeza manĝo - pano kun suraĵo, kuko kaj teo ĉirkaŭ 5-a ptm
  3. - vespermanĝo
tea break -> smoko
not my cup of tea  - ne mia preferaĵo
tea-tree  arb 
kanuka -> kanuka
manuka -> manuka
melaleuca -> paperbark
tea-tree oil  - oficinala melaleŭka oleo - milde antisepsa kaj fungicida
 [uzata por teo en kolonia epoko]
teal -> duck
team  - teamo
bullock team  - tirbovaro
teller  cE 
  1. - bankkontisto
  2. - giĉetisto
  3. - nombristo
  4.  US  - komizo
tena  Ma  - saluton!
tena koe!  - saluton - Maoria signo de renkontiĝo al unu persono
tena korua!  - al du personoj
tena koutou!  - al pli
tennis 
lawn tennis  - teniso, laŭnteniso
table tennis  - tabloteniso
tennis shoe -> sandshoe
tern  bir  - ŝterno - Sterna - marbirdo kun forka vosto
arctic tern  - arkta ŝterno - Sterna paradisaea
blacknape tern  - nigranuka ŝterno - Sterna sumatrana
bridle tern  - brida ŝterno - Sterna anaethetus
caspian tern  - kaspia ŝterno - Sterna caspia
common tern  - hirunda ŝterno - Sterna hirudo
crested tern  - tufa ŝterno - Sterna bergii
fairy tern  - feina ŝterno - Sterna nereis
little tern  - malgranda ŝterno - Sterna albifrons
roseate tern  - ruĝeta ŝterno - Sterna dougalli
sooty tern  - fulga ŝterno - Sterna fuscata
white-front tern  - stria ŝterno - Sterna striata
Terra Australis  - Suda Lando - Latina nomo por supoza kontinento en la suda hemisfero por egaligi tiom da tero en la nordo; fariĝis la etimo por Aŭstralio [aŭstrala tero]
Territorian  - Nord-Aŭstraliano
tertiary sector  - terciara sektoro - administra, eduka, financa, komerca, serva-> primary industry-> secondary industry
thing 
thingummy; thingummyjig  - umo-> doover
thong  Au  - zorio+ - senkalkanuma sandalo, kies V-formaj rimenoj tenas inter la halukso kaj aliaj piedfingroj  [Ja: zori]
jandal  NZ  [Ja-panese Sa-ndal]
flip-flop  Br 
thornbill  bir  - akantizo* - Acanthiza - malgranda birdo en genro Acanthiza
broad-tail thornbill  - ruĝvosta akantizo - Acanthiza apicalis
brown thornbill  - bruna akantizo - Acanthiza pusilla
buff-rump thornbill  - fulvpuga akantizo - Acanthiza reguloides
chestnut-rump thornbill  - kaŝtanpuga akantizo - Acanthiza uropygialis
mountain thornbill  - monta akantizo - Acanthiza katherina
samphire thornbill  - etbeka akantizo - Acanthiza iredalei
slate-back thornbill  - dikbeka akantizo - Acanthiza robustirostris
striated thornbill  - stria akantizo - Acanthiza lineate
Tasmanian thornbill  - Tasmania akantizo - Acanthiza ewingii
western thornbill  - senornama akantizo - Acanthiza inornata
yellow thornbill; little thornbill  - flavventra akantizo - Acanthiza nana
yellow-rump thornbill  - flavpuga akantizo - Acanthiza chrysorrhoa
thorny devil  ani  - moloko - Moloch horridus - ruĝbruna lacerto kun dornoza korpo
ti kauka -> cabbage tree
ti-tree -> tea-tree
tide  - tajdo - la perioda movo de mara akvo-> foreshore
ebb tide; falling tide  - malleviĝa tajdo - malfluso
flowing tide; rising tide   - leviĝa tajdo - fluso
high tide  - alta tajdo
low tide  - malalta tajdo
neap tide  - malgranda tajdo - morta tajdo
spring tide  - granda tajdo - sizigia tajdo
the tide is coming in  - flusas
the tide is going out  - malflusas
full tide; the tide is in  - plentajdo
low tide; the tide is out  - fortajdo
in the tide   fig  - en la maro
time and tide wait for no one  - tempo atendas neniun [ZPE: Matenas, vesperas - kaj tago malaperas]
tiki  Ma  - Maoria ĉizaĵo - ĉizita figuro de fabla praulo, el ligno, osto aŭ jado
time-payment  - eropa pagado
tinnie  - biera ladskatolo - proksimume triona litro da biero en ladskatolo
tinny 
  1. - nefortika
  2. - nur bonŝanca
tip  cE 
  1. - gratifiko - dankmono
  2. - gratifiki
  3.  spo  - vetkonsilo - informo por vetdecido
tipster  - vetkonsilisto
rubbish tip  - rubejo
toerag  - kanajlo - de Maoria insultvorto taureka  [Ma: fripono]
toetoe  pla  - flava kortaderio+ - Cortaderia toetoe - gramino alta je kvar metroj kun akraj folioj kaj altega flava semspiko
togs  - naĝvesto - bankostumo por naĝado-> cozzie
toheroa  ani  - granda pafio* - Paphies ventricosa - Novzelanda bongusta marstranda molusko, el kiu oni ankaŭ faras supon
tohunga  Ma  - Maoria medicinisto - tradicia pastro kaj klerulo pri tradiciaj medikamentoj
Tokelau  - Tokelaŭ-Insularo - Polinezia insularo en Pacifiko, anoj rajtas esti Novzelandanoj, 09º06'S, 171º47'W
Tonga  - Tongo - Polinezia regno en Pacifiko
Tongan Islands  - Tonga Insularo - Polinezia insularo en Sud-Pacifiko [ne: la Tongoj]
Tongatapu  - Tongatapo - ĉefinsulo de Tonga Insularo
Nuku'alofa  - Nukualofo - ĉefurbo de Tongo 21º07'S, 175º12'W
totara  arb  - totara* podokarpo - Podocarpus totara - Novzelanda grandega konifero, el kiu la Maorioj konstruis grandajn pirogojn
tow  cE  - remorki
tow bar  - remorkkuplilo - sur aŭto por remorki ruldomon, ktp
tow truck  - remorkkamiono - por aŭtomobilriparisto, ktp
tow truckie  - remorkkamionisto-> trailer
towri  Ab  - tribejo - triba teritorio
track  - pado
bushwalking track Au;  tramping track NZ;  hiking trail US  - boŝpromena pado
Milford Track  - Milforda Pado-> Sandfly Point
The Track  - Ŝoseo Stuart - suden el Darvino
animal track; animal spoor  - besta spuro
black tracker  - Aborigena spuristo
CD track  - diska trako
railway track  - fervoja trako
Wool Track  - Ŝaftondista Vojo - kurso de tondistoj de unu tondejo al alia-> bushwalk-> tramp
trailer  - remorko
car trailer   - aŭta remorko
trailer coupling  cE  - remorkokuplingo-> tow
tramp  NZ  - boŝpromeni* - piediri kun dorspako longan distancon tra boŝo, kamparo aŭ montaro por plezuro kaj ekzerco-> bushwalk-> hike [migri = iri al nova loko; vagi = iri sen celo]
trap 
horse and trap  - kabrioleto
the traps  his  - policistoj
treacle  - melaso-> golden syrup
Treaty of Waitangi  - Traktato de Waitangi - inter Britio kaj Maorioj 1840, per kiu Nov-Zelando fariĝis kolonio-> Waitangi
treefern  pla  - arbfiliko - iu el la grandaj palmsimilaj filikoj precipe genro ciateo+, Cyathea, kaj genro diksonio*, Dicksonia
trey  - tri
  1. - montras tri - sur ĵetkubo
  2. - triemblemera - ludkarto
trey bit  his  - tripenca monero - egala al du kaj duona cendoj
tribe  - tribo - parto de gento kaj aro de klanoj, kun propra teritorio-> iwi
United Tribes of New Zealand  his  - Unuiĝintaj Triboj de Nov-Zelando - Maoriaj triboj, kiuj kuniĝis en 1833 kaj poste allogis la Traktaton de Waitangi
trolley -> billycart
trooper; mountie  Au  Ca  - rajdpolicisto
tropical cyclone -> cyclone-> hurricane
trout  fiŝ  - truto - Salmo
brown trout  - bruna truto - Salmo trutta
rainbow trout  - ĉielarka truto - Salmo gairdnerii
trowel  cE  - trulo
mason's trowel  - masona trulo
plasterer's trowel  - gipsa trulo
garden trowel  - ŝovelileto
tuatara  ani  - sfenodono - Sphenodon punctatus - Novzelanda reptilio parenca al dinosaŭroj, nun troviĝas nur sur 16 insuletoj sen ratoj
tuatua  ani  - skalena pafio* - Paphies subtriangulata - Novzelanda bongusta marstranda molusko kun skalena konko
tucker 
  1. - manĝaĵo - precipe abunda satiga nutraĵo por homoj aŭ bestoj
  2. - furaĝo
-> dog tucker
tucker bag  - manĝaĵsako
tucker box  - manĝaĵokesto
tui  bir -> honeyeater
turangawaewae  Ma  - Maoria tribejo - Maoria hejmloko, kie oni rajtas stari kaj diskuti [Ma: starejo]
turkey  bir  - meleagro
brush turkey  - arbusteja meleagro - Alectura lathami - troviĝas oriente de Granddivida Montaro
plain turkey -> bustard
turkey quail -> plains wanderer
cold turkey -> cold turkey
turtle dove  bir  - turto - Streptopelia - malgranda kolomba birdo
laughing turtle dove  - rida turto - Streptopelia senegalensis
spotted turtle dove  - makula turto - Streptopelia chinensis
tussock  pla  - tufgramino - greso el la familio Poaceae
blue tussock  - blua poao+ - Poa colensoi
brown tussock  - fulva+ kionoklo* - Chionochloa conspicua
golden tussock  - ora orizopo* - Oryzopsis lessoniana
grey tussock  - griza elimo - Elymus tenuis
red tussock  - ruĝa kionoklo* - Chionochloa rubra
serrated tussock  - segildenta naselo* - Nassella trichotoma
silver tussock  - arĝenta poao+ - Poa cita
snow tussock  - verdflava kionoklo* - Chionochloa flavescens
yellow tussock  - kremflava kionoklo* - Chionochloa flavicans
tutu  arb  - venena koriario+ - Coriaria arborea - arbo, kies folioj, suko, floroj, semoj, ĉio havas tre venenan glukozidon
Tutuila -> Samoa
two up 
  1. - dumonera
  2. - dumonera vetĵeto
two up game  - dumonera hazardludo - oni ĵetos du monerojn kaj vetas ĉu restos supren du samaj flankoj aŭ du kontraŭaj flankoj
two up kip  - dumonera ĵetilo - peceto de ligno, per kiu oni ĵetas la du monerojn
two up school  - dumonera ludantaro - organizita vetludado